DaRk Baby

Seydiköy gezginlerin 'uğramadan edemediği güzelllikte bir köy'




SEYDİKÖY’LÜ RUMLAR
Seydiköylü Levantenleri anlattıktan sonra, biraz da Rum kökenli Osmanlı vatandaşlarından bahsedelim Nikoy Kapapa’nın Sevdiköy adlı kitabında ve Exodos’da yazılanları özet olarak kitabımızda sizlere aktarmak istiyoruz ”Seydiköy Roma döneminde kuruldu Evangelliki Okulunun müzesinde iki tane mermer yapı taşı bulunuyordu Bunların üzerinde Latince ve Yunanca yazılar bulunuyordu Bu kitabede Roma imparatoru Vespasianus dönemi yönetiminden bahsedilmektedir Bu dönem M Ö 75 yıllarına ait olmalıdır Bu kitabelerden birinin yüksekliği 176 m genişliği 058 m idi Bu eserleri Evaggelos Ciliadis İzmir - Seydiköy yolu üzerinde bulmuşturBu kitabenin üzerinde şu ifadeler yer alıyordu: Sezar, Vespasianus ve ………, yönetim ve belediye başkanlığı dönemi ST İMPARATOR İG
İkinci eserde ise, birinci eserdeki özelliklerin aynısı mevcuttu Onu bulan da G Earinon adlı bir kişiydi Bu eserde Gülnar Camii (Çift Çeşme) bitişiğindeki mezarlık yakınlarında bulunmuştu Diğer eserde bulunan ifade ve isimler aynen yazılı idi Bu yazılardan yola çıkarak Seydiköy tarihini Roma döneminden itibaren görürüz Yine Seydiköy’den geçen İzmir’i Efes’e bağlayan bir yolun varlığından bahsedilmektedir “

Seydiköy Bizans kadar eski…
Hristos D Hamodopoulos’un anlatımına göre, Bizans İmparatorluğunun dağılmasından yaklaşık 100 yıl önce Seydiköy den bir Türk köyü olarak bahsedilir Seydiköy bir tarım yerleşimi ve evliyalar diyarı olarak o zamanın Türk ve Rum halkı tarafından anılır O yıllarda Türk nüfusu çoğunluktadır 1678 yılında Hollandalı yazar Corneille Le Brun Seydiköy’de çift minareli bir camiden bahseder Yazar 1678 yılı 9 Ekim günü 72 kişilik bir grupla Efes’e giderken Seydiköy’e uğrar Bu muhteşem köye hayran kaldım Çok şahane bir ovada yer almış Bu kadar güzel ve mükemmel olduğu için, İzmir deki konsolosların burada yazlık evleri bulunuyor diye anlatır Ayrıca Avrupalı tüccar ve gezginler İzmir de bulunduğu zamanlar burada konaklarmış

18 Yüzyılın 2 yarısında Rum nüfus artmaya başlıyor…
1765 yıllarına doğru Seydiköy de Levantenler ile birlikte Rum nüfusta artmaya başlamıştır O döneme ait bilgileri İngiliz yazar R Chandler verir 9 Ekim 1764 yılında İngiltere’den başlayan seyahatiyle İzmir’e gelir Yazar İzmir’e vardığında şehir hastalık ve salgından dolayı perişan durumdaymış Hastalıktan korkan yazar İngiliz tüccar Lee nin yardımı ile Seydiköy’e sığınır Bu, Lee’nin tatil evidir Yazar yaklaşık 3 ayını bu evde geçirir Seydiköy o dönemde Türklerin yanında Rumların ve Avrupalıların da yaşadığı bir köydür


Seydiköy’ün doğal güzellikleri gezginleri büyülüyor…
Hollanda konsolosu Hochepied ve Hollandalı Freniaux ailesinin muhteşem evleri yanında Türklere ait bir cami ile çeşme de vardır Köyün çevresi zeytinlikler, bademlikler ve incir ağaçlarıyla çevrilidir Yanı başında Korak Dağı bulunmakta, etraftan çakal ulumaları yükselmekte imiş Aksakallı bir Türk ihtiyar şöyle söylüyormuş: “Bu çakallara yiyecek verildiği sürece insanlara ne zarar verirler, ne de onlardan bir hastalık bulaşır” Korak Dağına giden yol bir tarlanın içinden geçmekte ve bu tarlanın içinde bir çeşme akmaktadır Bu çeşmenin suyu sanki elmas gibi temiz ve berrak olarak akarmış Yukarıdan gelen dereden akan su ile çevredeki bahçeler sulanırmış Dağa çıktığımızda muhteşem güzellikteki ova sanki bir halı gibi ayaklarımızın altında idi Hatta biraz daha yükseğe çıktığımızda İzmir’in bazı kesimleri görülmekte idi Kaldığımız tek katlı ahşaptan yapılmış güzel bir evdi Bu evin tek katlı ve ahşaptan olmasının sebebi depreme karşı dayanıklı olmasıydı Ev üç odadan oluşmakta ve bodrumunda ayakçılar ve evin hizmetçisi kalmaktaydı Odaların pencereleri ahşap kafes sistemi ile yapılmıştı Bunun nedeni rüzgâr estiğinde içeriye temiz hava ve serinliğin girmesini sağlamak imiş Alışverişimizi İzmir’e gitmeden Seydiköy içinde yapıyorduk Bir inek kesildiğinde etimizi alıyor, yumurtayı günlük olarak temin ediyor Sebze ve meyveyi bahçelerden taze olarak topluyorduk Ama içkiye ihtiyacımız olduğu zaman bir Türkü İzmir’e gönderip aldırıyorduk”
Chandler 3 ay Seydiköy de kalır İzmir deki salgın hastalık nedeniyle burada barınan yazar Korak Dağına (Kızıl Dağa) yürüyüş yaparak günlerini geçirir, buradan güneşin doğuşunu ve batışını seyredermiş



12 Seydiköy'ün levanten aileleri


Hochepied, Van Lennep ve diğer aileler

__________________

DaRk Baby

Levantenler neden Sevdiköy diyordu?

Eski Gaziemir’in İzmir’in güneyinde ormanlık bir dağın yamacında bağ ve bahçelerle kaplı çok güzel, sevilen bir yerleşim olduğunu, bundan dolayı da “Aşk Köyü” Sevdiköy adı verildiğini burada yaşamış Levanten ve Rumların anılarından öğreniyoruz (67)
Roma döneminde Vezirağa’da yapılan su kemerlerine su, Buca üzerinden Seydiköy ve Develiköy’den gelmektedir İzmir’in içme suyu Buca’daki kaynaklardan karşılanamadığı yıllarda Develiköy’den de gelirmiş O günün olanaklarıyla bunu gerçekleştiren insanlar, Kadifekale’nin kotunu 120, Gaziemir’in 125, Develiköy’ün 135 m olduğunu hesap ederek bu suyu İzmir’e kadar getirmişlerdir (68) Büz ve su kemerlerinin izlerine Yobaz Deresi (Melitos’un kollarından biri) civarında temel kazıları sırasında rastlıyoruz
Seydiköy, Beylikler Dönemi (Osmanlı öncesi) ile birlikte Anadolu’dan gelen Türk göçleri sonucu Türklerin de yerleşim yeri olmuştur Seydi Mükremüddün (69) dergâhından Seydi Baba’nın (o zamanlar Peygamber soyundan gelenlere Seyyid adı verilirdi) mezarı buradadır Seydi Baba Seydiköy’e yerleşip uzun bir müddet yaşadıktan sonra burada toprağa verilmiştir
Gaziemir’in eski adı…
Yunanlı yazar Nikov Kapapa’nın To EEBNTİKIOI (1964) adlı kitabında yerleşimin ismini Sedikui, Sevdköi, Sewdi - Keui, Sedi - Keui, Sediccuil, Sedeauei, Cedicueil, Sedikueu, Sevedikeui, Sediköe ve Seydiköy olarak kayıtlarda geçmektedir Corneille Le Brun 1678 yılında burada Türklere ait bir Cami bulunduğundan bahsetmektedir (70) Türk kayıtlarında ise Seydiköy olan ismi Türklerin yerleşimi ve Seydi Mükremüddün dergâhından dolayı Seydiköy olarak yer alır Emir Çaka Bey’in İzmir’i almasıyla başlayan İzmir’deki Türk yerleşimi Aydınoğulları döneminde daha da fazlalaşmıştır (71) Seydi Mükremüddün dergâhı taifesinin Seydiköy’e yerleşimiyle buraya Türk göçü artmaya başlamıştır O dönemde Seydiköy, Aydınoğlu Gazi Umur Bey’in Vakfına bağlanmıştır Bu Osmanlı dönemi sonlarına kadar devam edecektir
Kayıtlara şöyle geçmiştir: Şeyh Mükremüddün zaviyesi Aydınoğulları zamanında kalan eserlerden biri ve geliri en fazla olan Umur Bey’in Şeyh Mükremüddün b Şeyh Mükremün için yaptırılan zaviyedir Zaviyenin yaşatılması (mirası) evlattan evlada geçecektir Nitekim miras Kanuni devri kayıtlarında 920 berat verilen Seyyid Mükremün evladından Seyyid Yusuf’un elindedir O zaviyenin giderlerini karşılamak üzere Seydiköy’ün geliri vakf edilmiştir (72)

__________________